ଘଟଣାର ଆରମ୍ଭ ଅଛି ମାନେ ଶେଷ ବି ଅଛି। ସେମିତି ଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ ହେଲେ ଶେଷ ବି ହୁଏ। କିଛି ଯୁଦ୍ଧ ଶୀଘ୍ର ଶେଷ ହୁଏ, ଆଉ କିଛି ଦଶନ୍ଧି ଦଶନ୍ଧି ଧରି ସମୟ ନେଇଥାଏ। କିନ୍ତୁ ନିରାଟ ସତ ହେଉଛି ଶେଷରେ ଯୁଦ୍ଧର ଅନ୍ତ ହିଁ ଘଟେ। ଏହା କେବଳ କିପରି ବନ୍ଦ ହେବ ତାହା ଯେଉଁମାନେ ଯୁଦ୍ଧ କରିଥାନ୍ତି ସେମାନଙ୍କ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରିଥାଏ।ତେବେ ଯୁଦ୍ଧ ଶେଷ ହେବାର କେବଳ ପାଞ୍ଚଟି ମୌଳିକ ଉପାୟ ଅଛି। ଯେପରି ଅନାଦି କାଳରୁ ବାରମ୍ବାର ପ୍ରଦର୍ଶନ କରାଯାଇଛି। ଯୁଦ୍ଧ ଲଢ଼େଇ, ଶାନ୍ତି ସ୍ଥାପନ ଏବଂ ଯୁଦ୍ଧ ପରବର୍ତ୍ତୀ ନୀତିରେ ସଫଳ ହେବା ପାଇଁ ସେହି ଉପାୟଗୁଡ଼ିକୁ ବୁଝିବା ଜରୁରୀ।ଯୁଦ୍ଧ ଶେଷ ହୋଇପାରେ ଯେତେବେଳେ ସଂଘର୍ଷର ଗୋଟିଏ କିମ୍ବା ଅଧିକ ପକ୍ଷ କେବଳ ସେମାନଙ୍କର ସାମରିକ କାର୍ଯ୍ୟକଳାପ ବନ୍ଦ କରିଦିଏ। ଜଣେ ଆକ୍ରମଣକାରୀ ତା’ର ସେନା ପ୍ରତ୍ୟାହାର କରିପାରେ। ଦୁଇ ପକ୍ଷ ଏକ ଅଚଳାବସ୍ଥା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଲଢ଼ିପାରନ୍ତି ଏବଂ ଅନ୍ୟଥା ଏକ ନିରର୍ଥକ ଯୁଦ୍ଧ ପ୍ରୟାସ ଜାରି ନ ରଖିବାକୁ ବାଛିପାରନ୍ତି। ବିଚ୍ଛିନ୍ନତା କ୍ଷେତ୍ରରେ, କୌଣସି ଆଲୋଚନା ଚୁକ୍ତି ନାହିଁ ଯାହା ଯୁଦ୍ଧର ଅନ୍ତ ଘଟାଇଥାଏ। ଏହା କେବଳ ଏକପାଖିଆ ନିଷ୍ପତ୍ତି କିମ୍ବା ଉଭୟ ପକ୍ଷର ନୀରବ ବୁଝାମଣାରେ ଯୁଦ୍ଧ ବନ୍ଦ ହୋଇଥାଏ।୧୯୬୨ ଏବଂ ୧୯୬୨ରେ ଚାଇନା ଏବଂ ଭାରତୀୟମାନେ ବିବାଦୀୟ ଅଞ୍ଚଳ ପାଇଁ ଏକ କ୍ଷଣସ୍ଥାୟୀ ଯୁଦ୍ଧ ଲଢ଼ିଥିଲେ। ଶତ୍ରୁତା ଏକ ମାସରୁ ଅଧିକ ସମୟ ଧରି ଚାଲିଥିଲା ଏବଂ ଉଭୟ ପକ୍ଷ ଯୁଦ୍ଧରେ କ୍ଳାନ୍ତ ହୋଇଯାଇଥିଲେ ସୁଦ୍ଧା ହଜାର ହଜାର ଲୋକ ପ୍ରାଣ ହରାଇଥିଲେ। ଶେଷରେ ଚାଇନା ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ଝାଉ ଏନଲାଇ ୧୯ ନଭେମ୍ବର ୧୯୬୨ରେ ଭାରତୀୟ ପକ୍ଷକୁ ଏକପାଖିଆ ଯୁଦ୍ଧବିରତିର ସୂଚନା ପ୍ରଦାନ କରିଥିଲେ।
ଏକ ସାମରିକ ବାହିନୀ ଅନ୍ୟର ଅଞ୍ଚଳକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବରେ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରି ସେହି ଭୂମିର ବାସିନ୍ଦାମାନଙ୍କୁ ନିଜ ଅଧୀନରେ ରଖି ଯୁଦ୍ଧ ଶେଷ ହୋଇପାରେ। ଏହି କ୍ଷେତ୍ରରେ,ୟ ଏହି ପରାଧୀନତାକୁ ପରିଭାଷିତ କରୁଥିବା କୌଣସି ଆନୁଷ୍ଠାନିକ ଉପକରଣ କିମ୍ବା ଚୁକ୍ତି ନାହିଁ – ଏହା କେବଳ ଏକ ସତ୍ୟ ସଫଳ।
ଉଦାହରଣ: ଉତ୍ତର ଭିଏତନାମ ଦକ୍ଷିଣ ଭିଏତନାମର ଯୁଦ୍ଧ
ପ୍ୟାରିସ ଶାନ୍ତି ଚୁକ୍ତି ସ୍ବାକ୍ଷର ପରେ, ଉତ୍ତର ଏବଂ ଦକ୍ଷିଣ ଭିଏତନାମ ଏକ ପୃଥକ ଶାନ୍ତି ଚୁକ୍ତି ପାଇଁ ଆଲୋଚନା କରିବା କଥା ଥିଲା। ତଥାପି ମାର୍ଚ୍ଚ ୧୯୭୫ରେ, ଉତ୍ତର ଭିଏତନାମ ପୁନର୍ବାର ଶତ୍ରୁତା ଆରମ୍ଭ କଲା ଏବଂ ଦକ୍ଷିଣ ଭିଏତନାମ ସେନାକୁ ପରାସ୍ତ କଲା। ସେହି ବର୍ଷ ଜୁଲାଇ ସୁଦ୍ଧା, ସାଇଗନ ପତ୍ତନ ହୋଇଥିଲା ଏବଂ ଦକ୍ଷିଣ ଭିଏତନାମ, ଯାହାକୁ ୮୮ଟି ଅନ୍ୟ ଦେଶ ଏକ ସ୍ବାଧୀନ ଏବଂ ସାର୍ବଭୌମ ରାଷ୍ଟ୍ର ଭାବରେ ସ୍ବୀକୃତି ଦେଇଥିଲେ, ଆଉ ତାହା ନ ଥିଲା। ଏହା ଆଲୋଚନାମୂଳକ ସରେଣ୍ଡର ବା ଆତ୍ମସମର୍ପଣ ଏକ ପ୍ରକାର, ଯେଉଁଥିରେ ଏକ ପରାଜିତ ପକ୍ଷ ଏହାର ଆତ୍ମସମର୍ପଣ ସହିତ ଜଡିତ କିଛି ସର୍ତ୍ତାବଳୀକୁ ସଂହିତାବଦ୍ଧ କରିବାକୁ ସକ୍ଷମ ହୁଏ। ସେହି ସର୍ତ୍ତାବଳୀଗୁଡ଼ିକ ଆଞ୍ଚଳିକ ସୀମା, ଶାସନ ବ୍ୟବସ୍ଥା କିମ୍ବା ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସ୍ବାର୍ଥ ସହିତ ଜଡ଼ିତ ହୋଇପାରେ।